موقعیت جغرافیایی و پیشینه تاریخی:

برج طغرل واقع در شرق آرامگاه ابن بابویه در میان باغی که در دوره سلجوقیان به نام باغ طغرلیه معروف بوده است ، قرار دارد . این بنا به روایتی آرامگاه طغرل اول سلجوقی می باشد که در سال 436 ه.ق ری را تصرف و به عنوان پایتخت در ابادانی آن کوشید . این بنا درزمان قاجار مورد توجه ناصرالدین شاه قرار گرفت و بر مبنای کتیبه سنگی نصب شده بر درِ ورودی جنوبی برج به حاج ابوالحسن معمار باشی در سال 1301 ه. ق فرمان داد تا نسبت به بازسازی آن اقدام نمايد .

متن کتیبه سنگی به قرار زیر است :

      (بسال فرخنده فالی که نوبتی دولت واقبال سی وشش نوبت در استان خسرو صاحبقران السلطان بن السلطان والخاقان بن الخاقان شاهنشاه خدای پرست رعیت نواز ناصرالدین شاه قاجار خلدالله ملکه و سلطانه نواخت عزم ملوکانه را تبلشیم عتبه عرش مرتبه رضویه علیه و علی آبائه آلاف التحیه و تفقد حال اهالی مملکت خراسان تصمیم داد و در آن سفر میمنت اثر رایس مملکت آرایش چنین اقتضاء فرمود که قبور بالیه سلاطین سلف را مشیدتر از قصور عالیه خوافین خلف فرماید افتتاح این قصد سعدش را در مقبره طغرل بیگ ابن سلجوق که نخستین ملوک آل سلجوق و در ویرانی های شهر ری مدفون است لایق شمردند . بجناب  جلالتماب امین السلطان ابن امین السلطان که وزارت دربار اعظم و ابنیه دولت و گمرک خانه و خزانه نقدی و جنس و کلیه سهام دولت برای صوابنمای او موکول است مقرر شد تا مقرب  الخاقان حاجی ابوالحسن معمارباشی دیوان اعلی را به انجام این امر ملوکانه گماشت.                                                       

مشارالیه جهد مسطیع در ایامی معدود مبذول داشت این بنای رفیع را عمارت کرد جناب معزی الیه بستانی وسیع بر این بنا حافظ نموده مسماء بطغرلیه فرمود ابتدا این توجه شهر صفر ابق باقوی ئیل ترکی و اختتام مقرونا بالسعاده شهر رجب المرجب این عام سعــادت فرجـــام شد . سنه 1301 (شرح کامل آن در ماهنامه شرف((شرافت ))سال 1302 آمده است )این بنا با شماره 147 در تاریخ 1310 ه.ش در فهرست آثار و ابنیه تاریخی – فرهنگی به ثبت ملی رسیده است .

 عملیات انجام شده جهت حفاظت و مرمت بنا:                                                                                     

 بخش اول :مرمت و احیاء بدنه داخلی و مرمت خارجی برج:

نفوذ آبهای سطحی و نیز نفوذ آب نمای جبهه شمالی

به بدنه بنا باعث ایجاد دو ترک در دو قسمت داخلی

 (شمال و شرقی شده بود که به شرح ذیل مورد مرمت

 قرار گرفته است :

1- برپایی داربست فلزی در فضای داخل

2- خارج نمودن آجرهای شکسته تا عمق لازم

3-  اندود نمودن ترکها با دوغاب گچ

4-  آجر چینی با ملاط گچ بکار رفته در ساخت برج براساس فرم اولیه  

5- بند کشی سطح خارجی با ملاط گچ

6-  حدود 2 متر از قسمت تحتانی برج بعلت نفوذ آب از زیر بدنه نمای آجری خسارت دیده که آجرهای پوسیده آن قسمت خارج و آجرهای سالم جایگزین آنها شده اند . (بندکشی ها با ملاط گچ واز کف تا ارتفاع 60 سانتیمتر با سیمان سفید و خاک سنگ)  

7- دو درب چوبی پوسیده و فرسوده ورودیهای شمالی و جنوبی که جزو بدنه تاریخی بنا محسوب نمی شدند و تنها جهت جلوگیری از ورود به داخل برج تعبیه شده بودند ، برداشته و بدنه کاملا به طرح اولیه بازپیرایی گردید.

8-  نمای خارجی به شرح ذیل مورد مرمت قرار گرفت

  8-1- خارج نمودن آجرهای شکسته و پوسیده

 8-2- شستشوی کامل نمای خارجی بدنه

8-3- مرمت شکستگی و ترک خوردگی مقرنسهای آجری

 8-4- مرمت نقش برجسته آجری

 8-5- بندکشی کامل بدنه

9- بازبینی قسمت فوقانی پایه برج (قسمتی که قبلا محل ایستایی گنبد اصلی بوده است) که در تعمیرات قبلی ایزوله و آجر فرش گشته و تنهابرخی از نقاط مورد لزوم آن مرمت گردید.

بخش دوم : ورودی جنوبی :

ورودی جنوبی بنا با یک درب فلزی محوطه باغ را از خیابان جدا نموده و بازدید کنندگان را به درون باغ هدایت می کند ، بازدید کنندگان در این مسیر می بایست از کنار محل زندگی نگهبانان این مجموعه بگذرند که البته این راه نامناسب و نازیبا می نمود لذا به منظور رفع این مشکل و ایجاد شرایطی مساعد برای بازدید کننده طرحهای ذیل به مرحله اجرا درآمد:                                                                                                                   

 ۱-  استحکام بخشی و مرمت دیوار حریم (جایگزینی آجرهای   پوسیده با آجرهای سالم ، شستشی بدنه و تعویض بندکش ها) .

2- طراحی و ساخت محوطه پیش فضا .

3-  ساخت و نصب درب چوبی متناسب با معماری بنا و نصب تابلویی که در آن مشخصات بنا شامل نام و شماره ثبت در آن ذکر شده است.

4-  ایجاد یک مسیر آجر فرش که بازدید کننده را از محل پیش فضا به برج هدایت می کند.

5- جداسازی سرویس های بهداشتی بازدیدکنندگان از نگهبای و تغییر تیغه بندی و برنامه ریزی جهت نصب آب سردکن

6- اجرای مسیر آجر فرش در اطراف حریم اصلی برج طبق طرح و پر نمودن فاصله آن با فضای سبز و با ماسه شسته .

7-  مرمت آبنمای جبهه شمالی به منظور حذف عوامل تخریب کننده برج و روکش نمودن بدنه آن با سنگ .

8- عمیق نمودن چاه آب موجود و تعبیه سیستم لوله کشی در محوطه فضای سبز به منظور آبیاری باغچه ها.

9-  شستشوی بدنه شرقی و غربی .

 مرمت ورودی شمالی:

1- عقب نشینی به میزان 7 متر بر اساس توافق

 بین اداره کل میراث فرهنگی استان تهران و شهرداری .

2-  آماده سازی زمین .

3- استحکام بخشی و ساخت دیوار آجری طبق فرم اولیه .

4-  مرمت دروازه ورودی .

5 -  ساماندهی فضای سبز (خارج نمودن خاک اضافی ، تهیه خاک مناسب ، احیائ مسیر باغچه ، گل ماری و غرس درختان )

6- تهیه و نصب کنتور برق متناسب با شرایط بنا ، نورپردازی ، نصب چراغهای پایه دار و پروژکتور